Opis

Wyrzeźbione z jednego bloku białego marmuru, to niezwykle piękne popiersie Sokratesa przedstawia głowę i górną część klatki piersiowej filozofa na wzór starożytnego oryginału zachowanego w Luwrze. Rzeźbiarz kontrastuje gładko wykończone fragmenty ciała z intensywniej ułożonymi włosami i brodą, które są głęboko rzeźbione, a ich faktura i spływające loki tworzą silne cienie. Oczy, zgodnie z tradycją klasyczną, pozostały bez źrenic, co podkreśla skupienie na sobie, intelektualne, a nie zindywidualizowany realizm portretu. Powściągliwy poler i staranna artykulacja formy są charakterystyczne dla akademickiej rzeźby końca XIX wieku, z zachowaniem ścisłego przestrzegania klasycyzmu, wymaganego przez bogatych mecenasów Grand Tour.

To popiersie jest wzorowane na kanonicznym starożytnym typie portretu Sokratesa, podobiznie znanej dziś z rzymskich marmurowych kopii zaginionych greckich oryginałów z końca IV wieku p.n.e. Popiersie z okresu starożytności, na którym wzorowana jest niniejsza rzeźba, jest dziełem skatalogowanym w Luwrze jako „Portret Sokratesa”, numer inwentarzowy MA 59 w Departamencie Starożytności Greckich, Etruskich i Rzymskich. Popiersie z Luwru datowane jest na okres Cesarstwa Rzymskiego, ok. 75–125 r. n.e. Jest powszechnie uważane za rzymską marmurową kopię wcześniejszego greckiego oryginału z brązu z IV wieku p.n.e., zaginionej rzeźby tradycyjnie przypisywanej kręgowi Lizypa. Lizyp tworzył portrety wybitnych postaci, w tym Sokratesa, a brązowy posąg Sokratesa został umieszczony w ateńskim Pompejonie po śmierci filozofa.

„Portret Sokratesa” utrwalił wizerunek Sokratesa: łysy lub z wysokim czołem, z bujną, kręconą brodą, szerokim nosem i lekko cofniętymi oczami. W przeciwieństwie do wyidealizowanych portretów heroicznych, wizerunek ten podkreśla intelektualną powagę i moralną powagę. Niemal podkreśla jego fizyczną prostotę, ściśle nawiązując do starożytnych opisów wyglądu Sokratesa. Popiersie MA 59 stało się kluczowym punktem odniesienia zarówno dla uczonych, jak i artystów, stanowiąc podstawowy wzór dla renesansowych, neoklasycznych i akademickich reinterpretacji, w tym dla XIX-wiecznych marmurów, takich jak niniejszy przykład.

Sokrates (469–399 p.n.e.) zajmuje fundamentalną pozycję w filozofii zachodniej. Działając w Atenach w okresie jej klasycznego rozkwitu, sam niczego nie napisał; jego myśl jest przekazywana poprzez dialogi Platona, pisma Ksenofonta, a w bardziej satyrycznym tonie, sztuki Arystofanesa. Centralnym elementem jego spuścizny jest „metoda sokratejska”, zdyscyplinowana forma kwestionowania, mająca na celu obnażenie fałszywych założeń i doprowadzenie do etycznej jasności. Jego nieustanne rozważania nad cnotą, wiedzą i odpowiedzialnością obywatelską ostatecznie doprowadziły go do konfliktu z państwem ateńskim, co doprowadziło do procesu i egzekucji. W późniejszych wiekach Sokrates stał się ucieleśnieniem ideału filozofa jako wzoru moralnego: człowieka oddanego prawdzie ponad wygodę i samozachowanie.

Stan: stara, utleniona patyna na całej powierzchni kamienia; odprysk na prawej krawędzi; inne drobne odpryski i ubytki na kamieniu; przebarwienia na kamieniu; piękna prezencja, gotowa do umieszczenia.